Category Archives: język polski

Prezenty pod choinką, stromikiem, krysbaumem, drzewkiem

Serdecznie dziękuję wszystkim, którzy wzięli udział w ankiecie.
Wyniki można podejrzeć na mapie Google.
Najchętniej odpowiadali internauci ze Śląska i z Krakowskiego.

Prezenty przynoszą: Aniołek, Dzieciątko, Gwiazdor, Gwiazdka, Mikołaj.
Choinka to: choinka, drzewko, kryzbaum.
Okrągłe wiszące ozdoby to: bańki, bombki, glaskugle, gołki.
Srebrne ozdoby (pytanie było trochę mętne, a trochę otwarte): złotko, sreberko, pozłótko, pazłotko, staniol. Pojawiła się też lameta, która wygląda inaczej i nie jest ozdobą używaną w całej Polsce.


Może nie setki osób odpowiedziały, ale mamy i tak większy pluralizm niż na generalizującej mapie węgierskiego Jobbiku:

Ciekawie prezentuje różnorakie dane, w tym interesujące i nas w tym wpisie, serwis Kartografia Ekstremalna:

Trzeba by pomyśleć o nowych metodach zbierania danych językowo-kulturowych. Zabawa mi się podoba. Dziękuję i zapraszam ponownie.

Dodaj komentarz

Filed under słowa dawne, słownictwo

Prezenty pod choinkę przynosi…

Różni ludzie już pisali to i owo o tym, jak się co nazywa, ale dla mnie największy urok mają badania własne, odpowiedzi od konkretnych ludzi, a nie powielanie opisów dawniejszych etnografów i historyków.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Stworzyłem nawet formularzyk, więc zapraszam na przedświąteczno-świąteczną wymianę słówek.
No to kto przynosi prezenty pod choinkę (o ile to się nazywa choinka)?

Dodaj komentarz

Filed under język polski, słownictwo

Cieszynka

Słowo niby nienowe, ale wciąż chyba nieoficjalne, więc odnotowujemy jego wkraczanie do polszczyzny oficjalnej na przykładzie serwisu sportowego, ale „zajawianego” na głównej stronie portalu gazeta.pl.

ScreenHunter_1542 Nov. 20 08.16

Szalona „cieszynka” Jędrzejczyka w meczu Polska – Szwajcaria. Zobaczcie inne [WIDEO]
darluc
19.11.2014 17:06
Zrzucanie koszulek, ręce uniesione ku niebu, dłonie ułożone w serce, efektowne salta i szaleńcze sprinty – to tylko niektóre „cieszynki” znane z piłkarskich stadionów. Są jednak zawodnicy, którzy w bardziej epicki sposób celebrują strzelone bramki. Zresztą przekonajcie się sami…

Osoby zainteresowane wizualnymi wariantami cieszynek mogą sobie obejrzeć propozycje serwisu Sport.pl, z którego zaczerpnąłem powyższy cytat.

Odnotowane w Totalnym słowniku najmłodszej polszczyzny B. Chacińskiego (Kraków: Znak, 2007). Żyje. Ale kiedy i gdzie się pojawiło? Lingwochronolodzy, do boju!

Hm, w dawniejszych słownikach też było, ale znaczenie miało nie całkiem radosne. Gatunek strzelby ognistej — brzmi to groźnie.

Wyższy Śląsk? Cieszyn

Oberschlesien? Cieszyn


(Linde, I, 305).
Może to zainteresować miłośników Śląska Cieszyńskiego i innych silezjologów.

Dodaj komentarz

Filed under leksyka

Bydgoszcz — nazwa rodzaju żeńskiego

Nie wiemy nieraz, że istnieje jakiś problem językowy, dopóki się on nie ujawni.

Słowniki poprawnościowe nie zamieszczają specjalnych przestróg, że jeśli np. Bydgoszcz jest rodzaju żeńskiego, to nie jest męskiego.

Aż tu nagle poseł Rostowski, który kandyduje z woj. kujawsko-pomorskiego do Parlamentu Europejskiego, widocznie nie będąc zakorzenionym w regionie/regionach, powiada:

— Pani dobrze wie, że w tym zakresie, cokolwiek bym nie zrobił, będzie źle. Bo jeżeli zamieszkam w Toruniu, będzie problem z Bydgoszczem. Jeżeli zamieszkam w Bydgoszczu, to kogoś obrażę w Toruniu.

(Źródło)

Niby z Bydgoszczą nie powinno być problemów, bo to duże miasto. Z mniejszymi ośrodkami lub innymi nazwami nikomu nie jest już łatwo.

Pruszcz i Wrzeszcz mają rodzaj męski. A Małogoszcz, pod którą to miejscowością rozegrała się bitwa podczas powstania styczniowego? A obiekt geograficzny o nazwie Błyszcz?

Jacek Rostowski mówi o „Bydgoszczu”.

1 komentarz

Filed under fleksja, język polski, nazwy własne

Gagauzja — język gagauski

Dziennik.pl ostrzega przed konfliktem w Gagauzji.

Czytamy m.in.:

Tymczasem przedstawiciel gagauzkiego parlamentu w rozmowie z przedstawicielem OBWEw Kiszyniowie poskarżył się na władze Mołdawii, które – jak twierdził – próbują ograniczyć prawa autonomii. Jego zdaniem, Kiszyniów od lat stara się umniejszyć znaczenie zapisów przyznających regionowi niezależność, stosując presję i zastraszanie.

Przymiotnik jednak powinien mieć formę gagauski, przez –s-. I tyle.

Dodaj komentarz

Filed under język polski, ortografia, poprawność językowa, słowotwórstwo, terminologia

Szalej jest do jedzenia czy do picia?

Powiedział premier Donald Tusk, z politowaniem się wypowiadając o „pożal się Boże politykach”, którzy pojechali na Krym obserwować demokratyczne (?) referendum, że się szaleju opili.

I już — abstrahując od polityki — trzeba by się zastanowić, co to ten szalej i czy się go je, czy pije.

Słowniki frazeologiczne podają, że można się szaleju objeść, zatem premier popełnił  błąd frazeologiczny.

Według Nowej księgi przysłów polskich, żeby głupio się zachowywać, można być po objedzeniu się następującymi roślinami / substancjami:

  • blekot
  • kąkol
  • szalej
  • dur
  • matonóg
  • dendera

Opić zaś się można było masłokiem.

Według Wikipedii inne nazwy szaleju (jadowitego) to: „blekot, bzducha wodna, cykuta, cykuta jadowita, pietruszyca wodna, szaleniec, szaleń, wsza wodna”.

3 komentarzy

Filed under frazeologia, poprawność językowa

(re)militaryzacja języka

Wojny wprawdzie (jeszcze) nie ma i oby jej nie było, ale za to do publicznego głosu dochodzą słowa odzwierciedlające język techniczno-militarny.

TVN24 donosi, że „Rosja przebazowała na Białoruś samolot wczesnego ostrzegania”

Dodaj komentarz

Filed under język polski, leksyka, neologizmy, słownictwo, zmiany w języku